Het stokje overdragen

Het lijkt allemaal zo gemakkelijk. Je schakelt een makelaar in, zet een 'te koop' bord op je bedrijf, poetst de entree een keer, bloemen op de balie en laat die kopers maar komen met hun bod… (vaak ook nog boven de vraagprijs!). De analogie met woningen verkopen gaat niet op voor bedrijven, maar dat wist u al.

Overdracht van bedrijven vraagt veel meer voorbereiding, is in de regel ook risicovoller voor een koper en ook de te verkrijgen lening voor de aankoop vraagt veel meer inspanning dan de min of meer standaard hypotheek die voor woningen kan worden afgesloten.

De voorbereiding voor een geslaagde verkoop vraagt dan ook een veel langere periode van voorbereiding dan veelal wordt gedacht. Daarom werken we samen met een netwerk van professionals.

Over bedrijfsoverdracht zijn daarbij ook niet zo veel naslagwerken beschikbaar, omdat vrijwel elke casus anders is. In hoofdlijnen zijn er natuurlijk wel een aantal telkens terugkerende onderdelen te onderscheiden.

Allereerst moet je bedenken aan wie je wil overdragen. Op voorhand is dat moeilijk te bepalen, maar er zijn verschillende opties met elk hun bijzonderheden. Als het gaat om de waardebepaling van de onderneming is het van belang om eerst de uitgangspunten te bedenken. Deze uitgangspunten zijn vaak weer afhankelijk van de soort koop/verkoop.

Het tijdsaspect is een belangrijk aandachtspunt. Naarmate er meer tijd beschikbaar is voor het proces kunnen meer stappen worden gezet tot het bereiken van een optimaal resultaat. Zonder tijdsdruk wordt ook de onderhandelingspositie meestal sterker.

Het verdient dus aanbeveling om al in een vroeg stadium te bedenken welke opties het meest voor de hand liggen in uw situatie. Het blijkt voor veel ondernemers lastig om die keuze te maken. Als een onderneming al jaren binnen familie van vader op zoon overgaat, dan wordt het moeilijk om met die traditie te breken.

Er zijn natuurlijk genoeg gevallen waarbij het op enig moment toch beter zou zijn geweest om met die traditie te breken — wijsheid achteraf, maar de vraag is of dit punt überhaupt aan de orde is geweest in het proces. Het zou ongetwijfeld de nodige faillissementen hebben voorkomen.

De kinderen staan ook niet altijd te springen — en durven ze daar ook open voor uit te komen? Genoeg situaties waarin het goed is om dit eens door een onafhankelijke geest te laten bekijken en met de kinderen te bespreken, in plaats van het als vanzelfsprekend aan te nemen.

Als de keuze dan buiten de familie valt, dan zijn er genoeg opties om uit te kiezen — en ook daarin blijkt het vaak lastig om de voorkeur te bepalen. Het is meestal goed om alle varianten tegen het licht te houden en vervolgens in kleine kring de juiste afweging te maken.

Alleen al het bovenstaande proces doe je niet op een achternamiddag. Het vraagt een behoorlijk deel van de agenda en de avonduren om hierin de goede afweging te maken. In de praktijk wordt het met tussenpozen opgepakt, blijft het van tijd tot tijd liggen, en wordt vervolgens (als het goed is) weer actueel.

Met de keuze tussen de varianten A t/m E en de opvolgende afwegingen heeft u ook al een inkijk gekregen in de verschillende waarderingssituaties en de mogelijke opbrengst. Overdracht van het bedrijf kan tenslotte om een aanzienlijke som geld gaan.

Waarderen is daarbij één — maar die prijs er uiteindelijk ook nog bij de overdracht voor krijgen is natuurlijk twee. Hoe zorgt u dat de vastgestelde prijs voor de onderneming ook bij de notaris wordt betaald (en bij voorkeur een nog hogere koopsom)?

Gaan kopers niet afdingen omdat er op allerlei fronten wat aan valt te merken, terwijl dat in uw beleving als verkoper van geen relevantie is? Kopers zijn nu eenmaal kritisch — en anders hun financiers wel. Het is daarom van belang om die zaken waarop afdingen mogelijk is, zoveel mogelijk vooraf goed geregeld te hebben.

De analogie met de gepoetste en glimmende tweedehands auto gaat daarbij maar gedeeltelijk op. Natuurlijk dient de onderneming er fris uit te zien, maar ook onder de motorkap moet het allemaal goed functioneren — en "garantie tot aan de deur" is op verkoop van bedrijven niet van toepassing.

Het denkproces en de te nemen stappen vragen bij tijd en wijle de nodige reflectie. Aan de andere kant wil je ook niet geruime tijd voordat de overdracht werkelijk in gang wordt gezet, met die gedachten breeduit naar buiten treden.

Veel ondernemers zijn benauwd om met M&A-partijen in gesprek te gaan en vervolgens een groot aantal mannen (en soms ook vrouwen) in pak door het bedrijf te zien lopen, met bij het personeel alle vragen van dien. Bovendien willen die partijen natuurlijk zo snel mogelijk verkopen — zij staan zich er tenslotte op voor recent de beste deals te hebben gedaan — en ze zijn ook niet vies van een zogenaamde succesfee.

Daar bedoelen ze natuurlijk niet de verkoopprijs mee die uw onderneming op gaat brengen boven de (boek)waarde; de succesvolle verkoopsom waarmee ú tot in lengte van jaren van de opbrengst kunt genieten. Nee, het gaat om het percentage dat zíj van de overnamesom gaan toucheren — voor het enkel verkopen van uw levenswerk.

Een goede voorbereiding vraagt over het algemeen geen snelle jongens in strakke pakken, maar een goede bedrijfskundige analyse met een plan om het bedrijf naar de toekomst optimaal af te stemmen op bedrijfsoverdracht. Last but not least: vergeet de emotionele aspecten niet die erbij komen kijken.

In de verschillende keuzes kwam het al naar voren — en die emoties vragen natuurlijk ook de nodige afwegingen. Ook daarom is het noodzakelijk om de tijd te nemen en dingen niet onder grote tijdsdruk of haast te moeten oppakken.

Hoewel het niet goed is voor het milieu, is het wel goed om dit blog eens uit te printen en op een rustig moment nog eens door te lezen. Veel dingen moet je tenslotte twee keer lezen om het te laten landen.

Een andere manier om naar bedrijfsoverdracht te kijken — en voor de gemoedsrust zeker geen mindere.