Voorspellen blijft lastig, zeker als het om de toekomst gaat!

…of kijk gewoon nuchter naar wat er om je heen gebeurt….

Op 14 juli 2021 maakte ik mijn (voor)laatste blog. De jaarlijkse feestdag in La France. Een artikel als een soort 'Doctor Doom', maar met de cynische titel: "Bijzonder beheer is niet meer".

En inderdaad; liquiditeit was er in overvloed en voor (bijz. beheer) bankiers die duimen zaten te draaien zaten er genoeg andere werkzaamheden te doen — klantonderzoek, KYC en particuliere hypotheken. De (extreem) lage rente lokte een toenemend aantal oversluiters en hypotheek­uitbreidingen.

Ik kon me geruime tijd moeilijk zetten tot een vervolg op die blog. Het feestje duurt tenslotte tot de muziek stopt. Telkens weer roepen dat de muzikanten het onderhand welletjes vinden is niet hetgeen men graag leest. De crypto's deden het daarbij tot voor kort als nooit tevoren en ook de aandelenbeurzen lieten zich niet onbetuigd. Hoezo mindere tijden in aantocht……..?!

In die laatste blog sprak ik over een "bevrijdingsfeest zonder oorlog", iedereen weer op vakantie (met het vliegtuig), de opgelopen spaarrekeningen naar het vakantiebudget en natuurlijk weer naar de kroeg en uit eten!

Intussen is het écht oorlog en lijkt het voorlopig ook nog zo te blijven. Wil niet zwaarmoedig doen, maar de 3e wereldoorlog is volgens mij al begonnen — gelukkig (vooralsnog) niet met een serie atoombommen, waardoor leven op een groot deel van de wereld vrijwel onmogelijk wordt.

De prijs van energie is stevig omhoog — en omdat we voor vrijwel alle productie energie nodig hebben, ook de prijs van voedsel en andere energie-intensieve goederen. Het transport kost natuurlijk óók energie. Alles wordt nog eens extra duurder.

Er lijkt een einde te komen aan de almaar uitbreidende wereldhandel. Dat betekent (uiteindelijk) minder transport, maar wél een toename van de kostprijs en van de leverbetrouwbaarheid.

De vraag is enerzijds hoe lang die oorlog gaat duren en anderzijds of een (eventueel) spoedig einde tot herstel van de situatie van zomer 2021 zal leiden. Het antwoord is waarschijnlijk dat e.e.a. geopolitiek (en ook economisch) blijvend zal zijn veranderd.

Over stikstof is de laatste tijd al veel gezegd en geschreven. Omdat dit meer een lokaal (Haags) probleem is dan een wereldwijd probleem, beschouw ik dat hier even niet. In feite is die crisis het gemakkelijkst om op te lossen — of aan te nemen dat het naar de toekomst best mee zal vallen.

Klimaat (CO₂) en het stijgen van de zeespiegel zijn wereldomvattend. We kunnen veel mobiliteit elektrisch maken, maar elektrisch aangedreven tanks en pantservoertuigen heb ik nog nooit gezien. Ook elektrische gevechtsvliegtuigen zie ik er 1-2-3 niet komen.

Hetgeen we wereldwijd aan CO₂ besparen kon nog wel eens extra gebruikt worden in en rondom Oekraïne en omgeving — zouden daar wel eens sommetjes over opgemaakt worden? Een leuke afstudeeropdracht!?

Tot dusver maken we ons vooral druk om het verlies aan koopkracht. Met welk percentage moeten we nu rekenen? Op welke wijze kunnen we huishoudens compenseren voor de gestegen energieprijzen? En hoe moet het verder met de koetjes in de wei — dat is toch wel een mooi gezicht in vergelijking met al die windmolens.

Als ik u een pasklaar advies zou kunnen geven om de magere jaren door te komen, dan zou ik het niet nalaten. Toch een paar suggesties:

Eigen ervaring: hybride warmtepomp (2017, met 50% subsidie) en 15 zonnepanelen (2020, na nieuw dakleer).

Voor ondernemers en ondernemingen is het antwoord lastiger. Ook daar geldt: investeer in energiebesparing. Maak je personeel bewust van de impact die zij op de energierekening hebben. Bereken daarnaast de (bruto) toegenomen kosten dóór naar je afnemers — je behoudt dan in elk geval (netto) de voordelen die je zelf hebt gecreëerd.

Kijk ook kritisch naar je automatisering. Momenteel zijn er op allerlei manieren arbeidskrachten te kort. Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met het feit dat we eenvoudige handelingen tegen lage lonen lieten uitvoeren — de noodzaak ontbrak om die handelingen te automatiseren. Het tekort aan arbeidspotentieel laat zich nu nog een tijd voelen, en de inhaalslag aan automatisering doet óók een beroep op een beperkt aantal IT'ers.

Tijdens m'n MBA-studie rond de eeuwwisseling waren er veel casussen over wereldwijde optimalisatie. Nu kijken we vooral naar het beperken van risico's in die ketens. Voor zover u/we dat nog niet doen: dat is in elk geval mijn dringende advies.

Los van bovenstaande adviezen hoop ik dat we met de terugbetaling van de coronasteun voor het bedrijfsleven de geest weer in de fles krijgen. Met betrekking tot de stikstofdiscussie en het klimaat zal er de komende 10 jaar ook nog veel te doen zijn — en uiteindelijk is de vraag of het allemaal iets heeft bijgedragen.

De weg der geleidelijkheid is altijd een relatief goedkope geweest. Het lijkt me zaak om de kilometers in het bestaande, goed functionerende, niet-elektrische wagenpark "op te rijden" in plaats van versneld afscheid te nemen. Bovendien is vermoedelijk een groot deel van de kWh's waarop het elektrische wagenpark rijdt met steenkolen geproduceerd — en die steenkolen zijn met diesel/stookolieschepen vervoerd.

Ohh, wat zijn we dan goed bezig voor "het milieu"!

Ik hou het er hiermee voorlopig maar even bij. Het zal er de komende tijd vermoedelijk niet gezelliger op worden met al die boven ons hoofd hangende crisissen. Er is voldoende ruimte voor de praatprogramma's elke avond om elkaar de zwarte piet toe te schuiven.

Een waarschijnlijk pad naar de toekomst formuleren levert in elk geval richting op — en gelegenheid om bij te sturen. Verdwaald ben je tenslotte heel snel zonder kompas.

Tot slot een compliment naar de Fransen — niet om hun nationale feestdag op de 14e juli, maar om de vele kerncentrales die ze in bedrijf hebben en houden. Met betrekking tot de elektriciteitsprijs, zelfvoorzienende productie en CO₂-impact lijken ze toch een vooruitziende blik gehad te hebben…..