Zwaar weer trotseren in tijden van crisis

Om ondernemers in zwaar weer naar een veilige haven te loodsen.

“Dan verkoop je toch gewoon de boot” was een bekend televisiespotje uit de jaren 80 van een kredietverzekeraar. De nachtrust kon niet gevonden worden omdat een afnemer mogelijk niet ging betalen. Het ontbrak aan een kredietverzekering en de door vrouwlief voorgestelde oplossing — “dan verkoop je toch gewoon de boot” — deed de nachtrust geen goed. Maar wat nu als de afname terugvalt door de crisis, de kaspositie slinkt en het lastig is om de boot drijvende te houden?

In zwaar weer is het moeilijk varen en is er nood aan de inzet van een ervaren loods om het schip weer in veilige haven te krijgen.

Hoe is het zo ver gekomen?

Al voor de crisis waren er soms hoge golven en telkens was daar een oplossing om het tij te keren. Nu is er sprake van serieus zwaar weer en “eenvoudige” oplossingen zoals in het verleden gehanteerd zijn niet afdoende. De nachtrust schiet erbij in.

De vraag is: welke maatregelen zijn er allemaal noodzakelijk en hoe gaan we die in gang zetten?

Komt die omzet weer terug, gaan klanten weer bestellen en betalen, gaan we serieus het mes zetten in het personeelsbestand, hoe houden we de bank tevreden — enz, enz…?

We gaan in op de toestand waarin u zich als ondernemer dan over het algemeen bevindt en welke opties er zijn om hierin adequaat te handelen. De analogie met een schip in nood naar veilige haven loodsen komt veelvuldig terug. Onze Nederlandse taal is rijk aan dergelijke spreekwoorden en gezegdes; ze spreken tot de verbeelding en geven de gelegenheid om de problematiek kort en bondig te presenteren. De tijd dringt tenslotte.

Pak die aangeboden reddingsboei stevig vast!

Is redding van het schip nabij?

Je probeert te roeien met de riemen die je hebt — om het in scheepvaarttermen te houden. Zijn die roeispanen lang en breed genoeg om het schip weer op koers te brengen? De vraag stellen is hem beantwoorden.

Er is meer nodig dan een set serieuze roeispanen om de roeiboot — die zich in de loop der tijd tot een serieus schip heeft ontwikkeld — in veilige haven te brengen. Voordat de storm daadwerkelijk in volle hevigheid opsteekt is uitbreiding van de inzet nodig om het schip niet te laten zinken en met man en muis te laten vergaan.

De tijd dringt. Het uur U nadert. Voor je het weet is het te laat om nog in te grijpen en de boel te redden. Het klinkt als een spannend jongensboek, maar het is realiteit — het gaat om de eigen onderneming die dreigt ten onder te gaan. Wil je het zover laten komen?

Een ervaren loods om te helpen de koers te verleggen is meer dan welkom. Schipbreuk in de vorm van een naderend faillissement ligt op de loer en kan met tijdig en correct ingrijpen voorkomen worden.

Mag ik uw loods voorstellen?

Wie is die loods die kan helpen om je schip weer op koers te krijgen?

De continuïteit van bedrijven is feitelijk een dagelijkse zorg. Zelfs in hoogconjunctuur komen er bedrijven in ademnood, maar in economische crisistijden neemt het aantal meestal sterk toe.

Ondernemers die bij mooi weer renderen zijn meestal niet de beste saneerders. Het glas is voor dergelijke DGA’s tenslotte minstens halfvol, terwijl het in werkelijkheid dan vaak bijna leeg is. Tegen de wind in laveren blijkt aanmerkelijk lastiger dan met de wind vol in de zeilen. Geen gemakkelijke klussen dus, maar des te meer een uitdaging om het elke keer voor elkaar te krijgen.

Ik ga geen serie van namen van bedrijven noemen, want discretie is hier van groot belang. U wilt tenslotte ook niet als bedrijf bekendstaan waar mogelijk een faillissement nabij is…

Zorg dat de loods op tijd aan boord is

Veelal wachten ondernemers tot ze door de huisbank worden gedwongen om een loods aan boord te halen — wiens factuur dan bovendien ook gewoon door de ondernemer betaald moet worden. Op dat moment is de vrijheid van handelen beperkt en is de kans groot dat op last van de bank zaken gedaan moeten worden die het belang van de bank meer dienen dan het belang van de onderneming.

Laat het niet zover komen en hou de regie zo veel mogelijk in eigen hand. Het kost u aanmerkelijk minder en de regie blijft bij u als ondernemer.

“Begrijpend… ingrijpend”

Wanneer het dreigt mis te gaan en de continuïteit in gevaar komt, is deskundige hulp dringend gewenst. In zo’n crisissituatie moet snel, vakkundig en doelgericht worden gehandeld. Een ervaren specialist kan onafhankelijk, pragmatisch en oplossingsgericht de overlevingsmogelijkheden beoordelen en mogelijk tot een reddingsplan komen.

Na inventarisatie van de situatie wordt vastgesteld wat kan en/of moet gebeuren. Vervolgens worden noodzakelijke acties voorbereid en uitgevoerd. Als ervaren expert is er begrip voor hoe ondernemers zich voelen in dergelijke omstandigheden, maar we laten niet na om ingrijpend op te treden. Wederzijds vertrouwen vormt daarbij de basis voor de aanpak.

Bij tijdige raadpleging is gebleken dat in veruit de meeste gevallen een levensvatbare en structurele oplossing te realiseren is.

Voor wie is de methode geschikt?

De methode is niet geschikt voor bedrijven die het voor de wind gaat. Het is natuurlijk fijn als de business — ook in een crisis — zijn vruchten afwerpt. Probeer dan beheerst te groeien om niet later alsnog in de problemen te komen doordat de groei te snel gaat, de kasstroom achterblijft of het groeifeestje veel eerder over is dan gedacht.

Een pak zakdoeken om de tranen te drogen of mee te huilen hebben we niet bij ons. We begrijpen dat er zaken minder goed zijn gegaan, dat sommige keuzes minder gelukkig waren, dat er soms sprake was van pech of plotseling wijzigende omstandigheden…

Naast het begrip zal er ruimte moeten zijn om in te grijpen, om de bakens te verzetten. Om maar weer in scheepvaarttermen te blijven.

Uitwerking van de methode in fases

De methode kent 3 fases. Deze fases zijn in alle zwaar-weergevallen hetzelfde, de uitkomst is vrijwel altijd anders.

1. 1

   Het maken van een actieplan

   Er moet tenslotte iets gebeuren — stil blijven zitten is geen optie. In een Quick scan komen een tiental punten aan de orde. De uitkomst geeft aan hoe laat het is (half 12, vijf voor 12, of nog korter voor 12 uur?) en bepaalt de urgentie van het actieplan. Tijd is er in de regel niet veel te verliezen: de doorlooptijd is maximaal 2 à 3 weken.

2. 2

   Conclusies en besluitvorming

   De Quick scan ligt achter ons. Er liggen een aantal onderbouwde voorstellen met waarschijnlijke uitkomsten — geen uitgebreid boekwerk, enkele A4’s volstaan om geen tijd te verliezen met dikke rapporten. Besluitvorming binnen directie, aandeelhouders en/of familie vraagt vaak wel de nodige tijd en aandacht. Garanties zijn er nauwelijks, ruimte om af te wachten is er meestal niet, en soms moet het idee van veranderingen nog even landen.

3. 3

   Implementatie

   Met de genomen besluiten is het zaak de implementatie op te pakken. Het laaghangend fruit is inmiddels geplukt; overige maatregelen vragen meer tijd en doorzettingsvermogen en zijn essentieel om de veilige haven daadwerkelijk te bereiken. Deze laatste fase duurt veel langer dan de eerste twee en is doorslaggevend voor het welslagen. De loods loopt dan niet weg, maar blijft aan boord om de koers in de gaten te houden en desnoods bij te sturen. Stuurlui aan de wal zijn er tenslotte al genoeg.

Geef je garanties dat het werkt?

Garanties zijn er niet te verstrekken, zoals eerder aangegeven. Misschien wel leuk om te lezen hoe het traject bij een van mijn eerste klanten in zwaar weer is verlopen — gestart in 2008, tijdens de voorlaatste crisis.

Een van de eerste ondernemers die ik mocht helpen is nog steeds klant en inmiddels al enige jaren miljonair. Hij is nog steeds met veel ondernemerszin werkzaam en ik mag hem nog regelmatig met veel plezier adviseren.

Natuurlijk zijn er nog veel meer ervaringen te vertellen. Elke ervaring is een verhaal apart, en dat maakt het helpen van ondernemers in zwaar weer ook boeiend — er zijn namelijk ook geen standaardoplossingen.

Liever een faillissement?

Maar als we met het actieplan aan de gang gaan, is er dan een garantie dat we niet alsnog kopje onder gaan? Wie zegt me dat die methode werkt?

Garanties zijn er niet te geven — maar probeer eens een faillissement om het op te lossen. Ik daag u uit om daarna contact te zoeken en dezelfde afweging met de dan opgedane kennis en ervaring nog eens te maken.

Soms kom je na de Quick scan tot de conclusie dat de haven te ver weg is en onmogelijk te bereiken. Ook dan is er de keuze om het schip te laten zinken, op een rots te laten lopen of wellicht een zandbank op te sturen. Ook daarin verdient het aanbeveling een afgewogen keuze te maken.

Ook dan is het geen weggegooid geld: een gestuurd faillissement is emotioneel veel beter te hanteren dan dat het je op enig moment plotseling overkomt en de man met het zwarte pak — lees: de curator — zomaar op de directiestoel gaat zitten.

De gedroomde uitkomst

De ultieme uitkomst is dat u over ruim 10 jaar nog steeds klant bent. Uw bedrijf bestaat dan nog — en dat is tenslotte het eerste doel.

Het er weer bovenop helpen van ondernemers resulteert er vrijwel altijd in dat ze tot in lengte van jaren klant blijven. De toestand waarin het bedrijf verkeert is uiterst penibel en de aanpak om tot resultaat te komen intensief. Als de veilige haven bereikt wordt, is de eindconclusie “dit nooit weer”. Zo ontstaat een relatie waarin bij toekomstige strategische besluiten de loods vooraf geconsulteerd wordt om kritisch mee te denken en de haven niet opnieuw uit het zicht te laten verdwijnen.

Vrienden voor het leven is teveel gezegd — want op het moment dat het er om ging heeft het natuurlijk wel eens geschuurd. Maar zonder wrijving geen glans.